Elisabeth Wolff, De Onveranderlyke Santhorstsche Geloofsbelydenis (1772)

Elisabeth Wolff, De Onveranderlyke Santhorstsche Geloofsbelydenis. In rym gebragt door eene zuster der Santhorstsche gemeente. Ter Drukkerye van haare Koninglyke Majesteit Reden (1772).
Editie André Hanou
Duivelshoekreeks 11
ISBN 90-75179-17-0
Prijs: € 15,85 (helaas uitverkocht)

In 1772 verschijnt, anoniem, De Onveranderlyke Santhorstsche Geloofsbelydenis: één van Betje Wolffs beroemdste pamfletten, maar nooit opnieuw uitgegeven.

Wolffs satire haakt in op de bij leden van de publieke kerk bestaande ergernissen over ‘Santhorst’ (de kring van staatsgezinden en vrijzinnigen die regelmatig bijeenkwamen in het buiten Santhorst, van de hoogleraar Burmannus Secundus, op de grens van Wassenaar en Voorschoten). Aldaar waren volgens sommige predikanten heilige zaken als kerk en stadhouder slechts voorwerp van spot.

De jonge schrijfster schoffeert de orthodoxie, met haar verlichte geloofsbelijdenis. Zij neemt Santhorst in bescherming, en pleit voor een vaderlands en verlicht deugdenstelsel. Haar oncalvinistische, alternatieve kerk geeft zij vlees en bloed door de beschrijving van de geloofspunten (vrede, vrijheid, verdraagzaamheid, vreugde), de rituelen en bedevaartsoorden, de belangrijkste heiligen (Oldenbarnevelt, De Groot, de De Witten enz.).

De tekst is voorzien van inleiding en commentaar. De Santhorstsche Geloofsbelydenis riep vele reacties op; een groot aantal daarvan zijn in de bijlagen opgenomen.